Mới hai ngày không viết, việc viết đã trở nên thật khó khăn. Như thế có tảng đá nặng như chì đè lên người. Khiến mỗi suy nghĩ đều trở nên vô nghĩa. Mỗi phút giây đều phí hoài và dành nhiều thời gian cho sự lảng tránh.
Bạn đã từng rơi vào trạng thái như vậy không?
Viết vốn dĩ là công việc khó nhọc. Như chơi một môn thể thao, bạn cố gắng tìm mọi cơ hội để trốn chạy. Vì tập thể dục cũng đau đớn, mệt nhọc chứ chẳng vui vẻ gì. Dẫu mọi lợi ích của việc tập thể thao, chúng ta đều nắm rõ.
Hầu hết các nhà văn lớn như Kafka hay Hemingway đều gặp vấn đề tương tự. Trong những cuốn nhật ký của họ đều chất chứa đau khổ của việc viết. Sự dằn vặt của lương tâm.
Ví dụ trong cuốn [Nhật ký: 1910–1923] của Kafka, chất đầy những dòng than thở.
“Nothing written for so long. Begin tomorrow. Otherwise I shall again get into a prolonged, irresistible dissatisfaction.” – Đã lâu rồi chưa viết được gì. Bắt đầu lại vào ngày mai thôi. Nếu không, mình sẽ lại rơi vào tình trạng bất mãn kéo dài, không thể cưỡng lại.
“Wrote nothing” – Không viết được gì cả.
“Have written nothing for three days,” – Chẳng viết được gì trong 3 ngày qua.
“Bad”, thật là tệ.
Hết lần này đến lần khác, Kafka luôn tự trách bản thân về sự thiếu kỷ luật, sự tuyệt vọng của những ngày chẳng có chữ nào ra hồn.
Hemingway thì chia thành hai loại. Những ngày việc viết thật dễ dàng. Và những ngày như cục đá, phải đi tìm thuốc để chữa.
“There is no rule on how to write. Sometimes it comes easily and perfectly; sometimes it’s like drilling rock and then blasting it out with charges.” – Không có quy tắc nào về cách viết. Đôi khi nó đến một cách dễ dàng và hoàn hảo; đôi khi như đục đá và phải dùng thuốc nổ để phá.
Không có người viết chuyên nghiệp nào nói rằng viết là công việc dễ dàng.
Nếu bạn viết lách để kiếm sống, bạn cần cam kết với công việc đúng thời hạn. Giả như không có thời hạn, bạn cần cam kết với chính mình, Viết blog, sách, truyện chính là kiểu công việc như vậy.
Điều này lại còn khó hơn.
Loại thuốc nổ nào phá cục đá cản đường này?
Viết là lúc bạn đối diện với con người thật sâu thẳm bên trong. Là lúc những tiếng nói thì thầm của sự nghi ngờ, tự ti về năng lực; sự so sánh, đố kỵ đổ về như vũ bão. Nếu bạn không gạt bỏ những tiếng nói thì thầm ấy, chúng cứ gặm nhấm bản thân dần dần, rơi vào hố sâu của sự tự ti.
Thế nên cứ mỗi khi ngồi xuống, bạn biết nỗi đau này sẽ đến. Bạn tìm cách tránh né càng xa càng tốt. Bản thân tự hình thành cơ chế phòng ngự khi bạn ngửi thấy mùi nguy hiểm.
Nhưng bạn đừng vội đầu hàng. Có ngay công cụ hữu hiệu nhất để chữa chứng sợ viết đây – không chỉ một, mà là hai.
Hai công cụ này được nhắc đến trong cuốn “The Artist’s Way“ của Julia Cameron, giúp người viết giải phóng những rào cản nội tâm và nuôi dưỡng nguồn sáng tạo tự nhiên từ bên trong.
1. Morning Pages (Viết nhật ký buổi sáng – Khám phá bản thân): Viết ba trang mỗi buổi sáng, viết liên tục mà không cần chỉnh sửa hay suy nghĩ quá nhiều. Viết nhật ký là hành trình khám phá nội tâm bên trong, giải tỏa lo âu, sợ hãi và suy nghĩ cản trở sáng tạo. Tạo không gian trống để ý tưởng mới có thể xuất hiện. Đây là công cụ được nhiều nhà văn, nghệ sỹ sử dụng.
2. Artist Dates (Nuôi dưỡng người bạn nghệ sĩ bên trong): Đây là thời gian một mình, bạn dành riêng để khám phá, tận hưởng và nuôi dưỡng cảm hứng sáng tạo. Có thể là đi dạo, thăm bảo tàng, nghe nhạc, hoặc bất kỳ hoạt động nào đem lại niềm vui và kích thích trí tưởng tượng.
Mình đã dùng chúng như thế nào?
Dẫu gì cũng là người viết được mấy năm. Viết những suy ngẫm xoay quanh bản thân, cuộc sống với mình rất dễ. Chỉ bản tin là oái ăm thôi. Nhưng đại loại, cũng có chút vốn liếng về thành tích. Vậy nên, muốn thuyết phục bạn tin dùng.
Công cụ số 1 thì dễ rồi. Mỗi ngày 3 trang giấy, viết bất cứ điều gì bạn đang nghĩ. Đừng chọn lọc từ ngữ. Nếu chưa biết viết gì, hãy viết: “Tôi chưa biết viết gì đây…” Cứ thế, rồi câu chữ sẽ tự xuất hiện khi bạn quen dần.
Công cụ số 2 mình muốn nói thêm. Vì ngay cả khi đọc cuốn sách, mình vẫn chưa thực hành ngay. Cho đến tháng 8 năm nay mới nghiêm túc sử dụng.
Mình đặt lịch đi dạo vào 4h30 chiều mỗi ngày. Tất cả những gì mang theo là một cuốn sổ, một cây bút và một cuốn sách. Không điện thoại, không thiết bị điện tử gây xao nhãng (kindle thì được nhé).
Tâm trí mình thực sự được thả lỏng khi đi dạo qua những tán lá. Hít thở không khí trong lành, ngắm nhìn cỏ cây, rồi mình đọc sách. Sau đó, chép một đoạn yêu thích vào sổ. Viết xuống tất cả những suy nghĩ, câu chuyện liên quan đến chủ đề đó.
Nhờ vậy, mình có một cuốn sổ chi chít chữ, cùng nhiều bài viết sâu và hay. Một số bài đã đăng tải lên facebook hoặc substack’s notes.
Khi tâm trí thả lỏng, không có bất kỳ sự phòng ngự nào, anh chàng sáng tạo sẽ xuất hiện.Đây là khoảng thời gian yêu thích nhất trong ngày của mình. Viết lách thực sự dễ thở và nhẹ nhàng hơn nhiều. Bạn có thể chọn bất cứ hoạt động yêu thích nào khác nhé. Miễn sao tâm trí hoàn toàn thả lỏng, nghỉ ngơi.
Rồi ý tưởng, con chữ sẽ chợt đến. Lúc nào không hay.
Điều khó nhất của hai công cụ này nằm ở sự duy trì. Càng duy trì được bền và lâu, bạn càng viết dễ dàng hơn. Đến tận sáng hôm qua, dù bận mấy mình cũng ngồi xuống viết nhật ký. Nhưng hai hôm nay thì không, mọi chuyện khác liền.
Viết vốn không hề dễ dàng. Vậy nên, mình viết bài này gửi đến bạn – loại thuốc nổ phá “cục đá cản đường viết lách”.
Mong bạn và mình đều viết thật trôi, nhẹ nhàng hơn mỗi ngày.
Nguồn tham khảo:
- Kafka’s Creative Block and the Four Psychological Hindrances That Keep the Talented from Manifesting Their Talent
- Mời bạn vô tủ sách của mình – tải cuốn “The Artist’s Way”.