Viết chính là thiết kế

Tưởng tượng, bạn và đồng nghiệp đang nói chuyện với nhau về nút “Lưu” của một ứng dụng. Bạn nên bắt đầu thế nào?

• Một người viết sẽ tư duy theo hướng: Có bao nhiêu từ nên cho vào đây? Chúng ta nên mô tả hành động này như thế nào? Chúng ta có sử dụng thuật ngữ này ở những nơi khác?
• Một nhà thiết kế sẽ nghĩ một hướng khác: Người dùng của chúng ta đã quen với thuật ngữ nào? Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Vấn đề chúng ta đang giải quyết ở đây là gì?

Bạn không thể chỉ làm theo cách này mà không theo cách kia, bạn cần cả hai.

• Viết là liên kết các từ lại với nhau
• Thiết kế là giải quyết vấn đề của người dùng

Để tìm được câu trả lời đúng, viết và thiết kế phải luôn song hành cùng nhau, cùng suy nghĩ, cùng làm việc.

Khi bạn hiểu “Viết chính là thiết kế”, bạn sẽ biết các phương án tốt nhất để cải thiện hành trình người dùng, phát triển sản phẩm tốt hơn. Nội dung này có cần thiết để hiển thị trên pop-up? Có đủ quan trọng để làm gián đoạn trải nghiệm người dùng hay? Hay cần thay thế bằng các dạng hiển thị khác?

Một vài vấn đề không thể chỉ giải quyết băng viết, quan trọng nhất là bạn học được cách nhận định tình huống sẽ diễn ra. Điều đó cũng quan trọng như bạn học cách viết nội dung trên một nút lệnh.

Thiết kế nội dung yêu cầu rất nhiều kỹ năng, chứ không phải chỉ đơn giản là sắp xếp các từ thành câu. Các tiêu chí đánh giá thiết kế trải nghiệm người dùng là hữu ích, hữu dụng và có trách nhiệm. Vậy thì những tiêu chí sẽ áp dụng lên các từ ngữ như thế nào?

• Hữu dụng (Usable): Nội dung này có giúp mọi người tương tác với giao diện? Chúng có được viết rõ nghĩa? Chúng có giúp người dùng hoàn thành những mục tiêu họ muốn đạt được? Chúng có phù hợp với tất cả mọi người, kể cả những người ở độ tuổi khác nhau?
• Hữu ích (Useful): Nội dung có thể hiện rõ những gì người dùng muốn thực hiện? Nội dung có cho người dùng quyền kiểm soát khi họ tương tác với ứng dụng, sản phẩm hay dịch vụ? Trải nghiệm này có làm tăng thêm giá trị cho cuộc sống của ai đó?
• Trách nhiệm (Responsible): Những từ bạn viết có dễ bị hiểu nhầm hay không? Chúng phản ánh đúng sự thực? Có thân thiện với người dùng? Bạn có đang lợi dụng từ ngữ chỉ để khiến người dùng tin tưởng nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh?

Để làm được điều này, bạn cần hiểu sản phẩm mà bạn đang làm việc, hiểu tầm nhìn chiến lược, mục tiêu kinh doanh và những ràng buộc, sự tương tác của người dùng, các thiết kế trực quan, “code” đằng sau nó. Bạn cần dành nhiều thời gian trao đổi với đồng nghiệp, tiến hành nghiên cứu và sắp xếp chiến lược.

Vì vậy, trước khi bạn bắt đầu viết, hãy bắt đầu thiết kế.

Nội dung hữu dụng

Khi một sản phẩm hữu dụng, có nghĩa là mọi người có thễ sử dụng nó mà không cần bất kỳ ai hướng dẫn hoặc hỗ trợ. Bạn có thể tìm thấy điều đó thông qua “usablility testing”: đặt ra một nhiệm vụ cho người dùng và quan sát cách họ làm điều đó, bạn sẽ biết sản phẩm có được thiết kế dễ dàng cho người dùng thực hiện.

Tuy nhiên, sử dụng những từ hữu dụng trong viết lách, bạn cần đi sâu hơn thế. Một trong những ví dụ phổ biến nhất về viết nội dung cho giao diện là bạn không nên bảo mọi người “bấm vào đây”. Lời khuyên này có vẻ dễ nhớ, nhưng hiểu được nguyên lý sâu xa của nó mới là điều quan trọng.

Khi muốn người dùng truy cập vào một đường link liên kết, chúng ta thường có thói quen sử dụng các từ như “bấm vào đây”, “nhấp vào đây”. Thế nhưng, những nội dung này có thực sự hữu ích? Có phải sẽ dễ dàng hơn nếu bạn sử dụng các từ ngữ mô tả cụ thể nội dung của liên kết. Người dùng nhanh chóng tìm thấy những gì họ cần và giảm bớt trạng thái phòng bị khi nhấn vào một liên kết không rõ nội dung.

Trong hình minh họa, các từ ở danh sách bên trái hướng dẫn cho người dùng biết cách tìm kiếm thêm và cách truy cập vào nơi tìm kiếm nhưng mô tả nội dung liên kết mơ hồ. Các từ ở danh sách bên phải mô tả rõ ràng hơn, ngắn hơn và hữu dụng hơn. Người dùng sẽ không ngần ngại nhấn vào link.

Nội dung hữu dụng làm tăng khả năng tiếp cận với mọi người

Những người khiếm thị thường sử dụng tính năng đọc màn hình để tường thuật lại các từ hiển thị trên màn hình cho họ. Tính năng này giúp họ tăng khả năng tương tác và sử dụng các thiết bị công nghệ.

Mặc dù tính năng đọc màn hình có thể đọc toàn bộ nội dung cho người dùng nhưng với các liên kết cùng một nội dung mô tả như “xem thêm” có thể gây nhầm lẫn cho người dùng. Họ không thể phân biệt được đâu là được đường link mình muốn tiếp cận. Nếu sử dụng các đoạn mô tả khác nhau, người dùng có thể phân biệt được đâu là nội dung họ muốn đọc tiếp. Họ có thể nói nội dung của liên kết, phần mềm sẽ nhận dạng giọng nói và truy cập tiếp vào đường link theo mô tả.

Trong cuốn “Content Design”, tác giả Sarah Richard đã từng nhắc đến thông điệp “Khả năng tiếp cận chính là khả năng sử dụng”. Cô từng viết nếu mọi người không thể tiếp cận những thông điệp mà bạn đã viết, tức là bạn đã lựa chọn thiết kế làm ngăn cản mọi người sử dụng nó. Sử dụng từ ngữ đơn giản, bạn có thể làm nội dung trở nên dễ tiếp cận và hữu dụng. Tất cả mọi người ở tất cả các trình độ đọc hiểu khác nhau đều có thể hiểu được những gì bạn viết.

Thiết kế trải nghiệm hướng đến tất cả mọi người ở các trình độ đọc viết, trình độ văn hóa khác nhau, và bao gồm cả những người khuyết tật. Một nội dung hữu dụng sẽ phù hợp cho tất cả mọi người, dù họ là ai.

Nội dung hữu ích

Để nội dung trở nên hữu ích, bạn cần hiểu và tôn trọng nhu cầu của người dùng. Nếu bạn không tôn trọng họ, vậy thì bạn đừng mong đợi họ sẽ dành thời gian, sự tập trung và cả tiền bạc cho bạn. Hãy cho họ quyền kiểm soát và ưu tiên những nhu cầu của họ. Điều đó sẽ làm cho nội dung của bạn trở nên hữu ích.

Nội dung hữu ích tập trung vào những gì người dùng mong muốn từ sản phẩm hoặc dịch vụ. cân bằng điều đó với mục tiêu kinh doanh, thay vì chỉ tập trung hoàn toàn vào những gì doanh nghiệp có thể đạt được từ điều đó.

Là một người viết, bạn cũng là một nhà thiết kế, bạn có trách nhiệm về những gì bạn đưa vào hành trình trải nghiệm người dùng và ngôn ngữ của bạn ẩn chứa sức mạnh. Để viết có trách nhiệm hơn, bạn cần xem xét nhiều tình huống khác nhau.

Viết thiếu trách nhiệm, bạn sẽ biến ngôn ngữ thành vũ khí gây hại hoặc làm tổn thương người dùng. Một trong những ví dụ phổ biến chính là buộc người dùng thừa nhận khiếm khuyết của họ. Trường hợp này xảy ra khi giao diện yêu cầu người dùng phải thực hiện hành động như điền email hoặc thông tin cá nhân, sau đó chèn các thông điệp tiêu cực nếu người dùng từ chối thực hiện.

“I don’t want to be healthier” là nội dung chứa thông điệp tiêu cực, buộc người dùng thừa nhận khiếm khuyết

Là một người viết, bạn có trách nhiệm xem xét mục đích của nội dung, không chỉ các bài viết của bạn sẽ được sử dụng như thế nào mà cần xem nội dung đó có sử dụng sai mục đích. Hãy đảm bảo những nội dung của bạn thật sự hữu ích cho người dùng.U

Làm sao nội dung có thể xây dựng trải nghiệm?

Thiết kế bằng nội dung có nghĩa là gì? Có nghĩa là ngôn ngữ bạn sử dụng sẽ xây dựng hành trình trải nghiệm cho ai đó.

Đây là một ví dụ không liên quan gì đến nội dung hay phần mềm. Giả sử bạn sẽ ra khỏi nhà để mua táo từ cửa hàng tiện lợi. Nếu bạn có thể đi lại được, và cửa hàng không quá xa, khu phố nhà bạn được thiết kế có vỉa hè, như vậy bạn có thể đến cửa hàng mua sắm thật dễ dàng.

Nhưng nếu bạn sống ở vùng nông thôn hoặc ngoại ô thành phố, chỉ có một số nơi có thiết kế vỉa hè, còn lại hầu như không có vỉa hè dọc hai bên đường. Bạn có lựa chọn đi bộ xuống lòng đường, đối mặt những nguy hiểm rình rập như chiếc xe máy đang vút qua với tốc độ tên lửa? Trong tình huống này, hầu hết mọi người sẽ chọn di chuyển bằng phương tiện, thay vì đi bộ đến cửa hàng.

Trong một tình huống khác, giả sử bạn không thể đi bộ được? Bạn sử dụng xe lăn, nhưng ngã tư đường trong khu phố của bạn không có những đoạn dốc nối được thiết kế riêng biệt dành cho người đi xe lăn, bạn có thể sẽ phải lái xe hoặc nhờ người khác hỗ trợ những việc này.

Tổ hợp công trình đường sá và vỉa hè đã được ai thiết kế? Ai là người chịu trách nhiệm việc chọn thiết kế vỉa hè hoặc không? Ai là người lựa chọn thiết kế đoạn dốc nối riêng biệt cho người đi lăn? Có phải những người phát triển dự án hay đội thi công của công ty xây dựng? Câu trả lời là tất cả những người này đều góp một tay xây dựng chúng. Khi bạn đưa ra quyết định ảnh hưởng đến trải nghiệm người khác, chính bạn cũng đang thiết kế.

Khi bạn đưa ra quyết định ảnh hưởng đến trải nghiệm người khác, chính bạn cũng đang thiết kế.

Ngày nay, con người sử dụng ứng dụng, các phần mềm công nghệ cho công việc, cho cuộc sống và cả những hoạt động giải trí, sức khỏe, hẹn hò. Các sản phẩm công nghệ có mặt ở mọi lúc, mọi nơi. Bạn chính là người đã và đang thiết kế những giao diện cho phép con người thực hiện những điều đó. Bạn không thể tạo ra những trải nghiệm tuyệt vời nếu thiếu nội dung.

Nội dung tác động đến trải nghiệm của con người trong thời đại số. Nội dung trở thành công cụ giao tiếp chủ yếu giữa doanh nghiệp và người dùng. Mỗi từ ngữ góp mặt trong hành trình trải nghiệm có khả năng đồng cảm với người dùng, chia sẻ cảm xúc và cả những thành tựu của họ.

Đó cũng là lý do viết cũng chính là thiết kế.